< Geri
online psikolog logo white
Yaşam

Serotonin (Mutluluk Hormonu) Nedir? Ne İşe Yarar?

İçindekiler


Serotonin Nedir?

Serotonin nörotransmitter bir maddedir ve insan vücudunda çok kritik bir rolü vardır. Aynı zamanda mutluluk hormonu olarak bilinen bu madde, vücutta bir hormon olarak da görev almaktadır. En önemli görevlerinden biri, merkezi sinir sistemi ile vücuttaki sinir sistemi hücreleri arasında mesaj iletimidir. Bu hormon beyin ve bağırsaklarda sentezlenir. Bağırsak bölümünde üretilen mutluluk hormonu, tüm bedende kullanılacak olan hormonun %90’ını sağlar. Buna ek olarak, sindirim sistemini kaplayan hücrelerde de yer almaktadır. 

Serotonin Ne İşe Yarar?

Mutluluk hormonu, vücutta pek çok önemli psikolojik ve fizyolojik fonksiyonu yerine getirir. Sindirim ile iyileşme benzeri fizyolojik fonksiyonlara yardımcı olur. Psikolojik durumun düzenlenmesi açısından ise görevi oldukça önemlidir. Serotoninin diğer görevlerini de şu şekilde sıralayabiliriz;

Ruh Hali

Dengeli bir duygudurum seviyesi için serotoninin vücutta yeterli miktarda olması gerekir. Çünkü mutluluk ve kaygı gibi duygularla doğrudan bağlantılıdır. Normal düzeylerde mutluluk hormonuna sahip kişiler odaklı, duygusal açıdan dengeli, mutlu ve sakin bir ruh haline sahiptir. Bu kişilerde ani duygu durum değişimleri ya da psikolojik ataklar çoğunlukla görülmez. 

Sindirim ve Bağırsak Hareketleri

Bağırsaklar, beden içerisinde serotoninin en çok üretildiği kısımdır. Bu hormon bağırsakların fonksiyonlarını kontrol ettiği gibi onları korumada da kritik bir role sahiptir. Bağırsaklarda fazla sentezlenmesi durumunda ise iştahı azaltıcı etkisi olabilir. 

Kemik Metabolizması ve Sağlığı

Serotonin oranı kemik sağlığı açısından oldukça değerlidir. Bağırsaklarda yeteri miktardan fazla üretilmesi halinde kemiklerde zayıflama olası bir sorundur. Bu durum osteoporoza ve kemik kırıklarına yol açabilmektedir.

Uyku Kalitesi

Serotonin, sağlıklı bir uyku için olmazsa olmazdır. Buna hormonun REM uykusu denilen derin uykuya geçişte doğrudan rol oynaması yol açmaktadır. Uyku hormonu olan melatoninin sentezlenmesi için de bu hormonun vücutta normal düzeylerde olması şarttır. 

Mide Bulantısı

Vücudun gereğinden fazla üretmesi halinde mide bulantısı ortaya çıkabilir.

Kan Pıhtılaşması ve Yara İyileşmesi

Serotonin, trombositlerde de depolanmaktadır. Vücutta gerçekleşecek herhangi bir yaralanma durumunda bu hormon trombositler tarafından salgılanır. Böylece dışarı salgılanan hormon kan damarlarının daralmasına neden olur. Bu da kan akışını azaltmaktadır. Bunun neticesinde ise kan pıhtılaşır ve yara iyileşme gösterir.

Cinsel Sağlık

Serotonin, cinsel arzu ve cinsel fonksiyon bakımından direkt etki sahibidir. 

Mutluluk Hormonunun Vücuttaki Etkileri Nelerdir?

Serotoninin vücutta pek çok etkisi bulunmaktadır. Serotonin faydaları ise şu şekilde sıralanabilir;

  • Ruh Haline Etkisi: Beyinde yer alan serotonin olumlu psikolojik durumdan sorumludur. Normal seviyedeki mutluluk hormonu ile duygusal olarak dengeli, huzurlu, odaklanmış ve mutlu hissetmek mümkündür.
  • Sindirim Sistemine Faydası: Mutluluk hormonu iştah azaltıcı etkiye sahiptir. Bağırsaklar, vücudu zararlı etkenlerden korumak ve sindirimi hızlandırmak için mutluluk hormonunun sentezlenme miktarını artırabilir.
  • Mide Bulantısı: Hormonun gereğinden daha fazla ve hızlı salgılandığı durumlarda mide bulantısı ortaya çıkar. Mide bulantısı şeklinde algılanan kimyasal ileti beyne ulaşır ve kişide kusma hissi oluşur. Mide bulantısı ve kusmayı engellemek amacıyla pek çok ilacın ana hedefi serotonin reseptörleridir.
  • Uyku Düzenine Yararı: Serotonin ile dopamin, beraber uyku ve uyanıklık döngüsünde rol alır. Uyku ve uyanma döngüsünde asıl düzenleyici hormon olan melatonin üretimi için serotonin gerekir.
  • Yara Onarımında Etkisi: Bu madde, yaraların iyileşmesinde görev alan moleküllerden biridir. Kan hücrelerinden olan trombositler tarafından da üretilir. Yaralanma durumunda küçük kan damarlarında daralmaya neden olur. Böylece kan akışını yavaşlatarak kanın pıhtılaşmasına sebep olur. Kan pıhtılaşması, yara iyileşmesi için kritik ve önemli bir süreçtir.
  • Kemik Sağlığına Katkısı: Bağırsaklarda çok yüksek düzeyde mutluluk hormonunun olması, kemiklerin zayıflamasına ve yapısının bozulmasına sebebiyet verebilir. Osteoporoz riski bu hormonun düzeyleri ile ilgilidir.
  • Cinselliğe Faydası: Serotonin, mutluluk ile ilgili olarak bir başka nörotransmitter olan dopaminle cinsellik hususunda etkilidir ve cinsel arzunun artmasından sorumludur.

Düşük Mutluluk Hormonu Düzeyi ile İlişkili Durumlar Nelerdir?

Serotonin seviyelerinde düşüklüğün birçok sebebi olabilir. Sık görülen sebepleri şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Depresyon, duygu durum sorunları ve diğer psikolojik sorunlar
  • Anksiyete ve kaygı problemleri
  • Uyku problemleri
  • Sindirim sistemi rahatsızlıkları
  • İntihara eğilim
  • OKB (Obsesif kompulsif bozukluk)
  • TSSB (Travma sonrası stres bozukluğu)
  • Panik atak
  • Şizofreni
  • Çeşitli fobiler

Serotonin Seviyesi Neden Düşer?

Düşük serotonin seviyesinin kesin bir nedeni bulunmamaktadır. Fakat birtakım etkenler bu hormonun düşük düzeyde kalmasına sebep olabilmektedir. Aşağıdaki etkenlerin düşük mutluluk hormonu düzeyine sebebiyet verdiği düşünülmektedir;

  • Kronik stres bozukluğu
  • Beslenme problemleri
  • Sindirim problemleri
  • Yeterince güneş ışığı almamak
  • Genetik etkenlerin varlığı
  • Hormon değişimleri
  • Bazı ilaçların alımı
  • Yaşa bağlı sağlık ve beyinde yaşanan değişimler
  • Yetersiz fiziksel aktivite 
  • Hormonun sindirimi ya da emilimi ile ilişkili sorunlar
  • Miktarı ya da etkisi azalmış durumdaki reseptörler

Serotonin Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Serotonin Eksikliği Belirtileri Nelerdir

Mutluluk hormonu açısından eksiklik yaşayan bireylerde pek çok ayırıcı semptom görülmektedir. Bu belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz;

Karbonhidrat İçeren Yiyecekler Tüketme Arzusu: Mutluluk hormonu miktarı eksik olan bireylerde şekerli atıştırmalıklar ve hamur işi gibi yağlı ve şekerli gıdaları tüketme isteği görülmektedir. Bu besinler bu hormonun vücuttaki oranı ile doğrudan ilişkilidir. Bu besinleri tüketmek hormonun oranını geçici olarak yükseltir. Bunun neticesinde birey kendini daha iyi hisseder. Fakat bu bir süre sonra yok olur ve birey eski depresif durumuna döner. 

Ayrıca serotonin düzeyleri her düştüğünde bu tarz gıdalara başvurmak bir süre sonra bağımlılık oluşturur. Kişi üzgün olduğu her zaman bu gıdalar ile geçici haz yaşar ancak bir süre sonra eski haline döner. Bu önüne geçilmesi gereken kısır bir döngüdür.

Libidoda Değişim: Libido, mutluluk hormonu ile direkt olarak ilişkilidir. Serotonin eksikliği olan bir bireyde cinsel istek görülebilir. Fakat bu durum duygusal ilişki kurma becerisini negatif yönde etkilemektedir.

Uykusuzluk: Melatonin sentezi, mutluluk hormonu ile alakalıdır. Mutluluk hormonunun azalması halinde uyku problemleri meydana gelir.

Halsizlik ve Yorgunluk: Mutluluk hormonunun vücuttaki enerji üretimini de etkilemektedir. Bu hormonun düşük miktarda salgılanması kişide enerji düşüklüğüne yol açar. Kronik halsizliği olan pek çok bireyde yetersiz serotonin düzeyi görülmektedir. Ancak bu noksanlığın ortadan kaldırılması halinde gelişme görülmektedir.

Zihinsel Fonksiyonlarda Azalma: Zihinsel işlevler de mutluluk hormonu ile bir ilişkiye sahiptir. Bu hormonun düşük oranda salgılanması halinde zihinsel becerilerde gerileme görülür. Bu bağlamda hafıza önemli ölçüde etkilenir. Normal düzeyde olduğunda ise zihinsel yetenekler daha iyi bir hale gelir. 

Sindirim Sorunları: Mutluluk hormonu, beyin ve sinir sistemi arasında kritik bir köprü görevine sahiptir. Bu hormon, %90 oranında bağırsaklarda sentezlenmektedir. Burada sentezlenen hormon beyne iletilmez. Bu sebeple de mutluluk hormonunun beyinde yeterli oranda sentezlenmesi gerekir. Bu hormonun azalması halinde de sindirim sistemi direkt olarak etkilenir.

Anksiyete: Sürekli endişeli bir ruh hali içindeki bireylerde serotonin seviyesinin daha düşük olduğu görülmektedir.

Bunların haricinde serotonin eksikliği şu durumlara da sebep olabilmektedir:

  • Unutkanlık 
  • Baş ağrısı
  • Özgüvensizlik
  • Saldırgan davranışlar ve agresif olma
  • İştahta azalma ya da artış

Mutluluk Hormonunu Artırmak İçin Neler Yapılabilir?

Serotonin seviyesini artırmanın doğal ve doğal olmayan birçok yolu vardır. Bu yollar arasında en çok öne çıkanları şu başlıklar altında ele alabiliriz: 

1. Triptofan Açısından Zengin İçerikli Gıdalar Tüketmek

Serotonin, triptofan amino asidinden sentezlenmektedir. Bu sebeple triptofan açısından zengin besinler bu hormonun seviyesini artırmaya da yardım eder. Özellikle de;

  • Somon balığı,
  • Yumurta,
  • Peynir,
  • Hindi,
  • Ananas,
  • Fındık,
  • Yulaf triptofan açısından zengin gıdalara örnek olarak verilebilir. Ancak bu gıdaların başlı başına yeterli olmadığı unutulmamalıdır.

2. Güneş Işığına Maruz Kalmak

Güneş ışığından gerekli miktarda faydalanamamak bazı bireylerin ruhsal sağlığını negatif etkileyebilir. Duygu durum problemlerinin yaşanmasına sebep olabilir. Serotonin düzeyleri ile birlikte D vitamini düzeyinin de artışı için günlük en az 10-15 dakika güneş ışığı almak gerekmektedir.

3. Takviye Olarak Birtakım Gıdalar Tüketmek

Bazı diyet çeşitleri ve bitkisel takviye gıdaları mutluluk hormonunu artırmaya yardımcı olabilir. Sarı kantaron ve ginseng bu bağlamda örnek olarak verilebilir.

4. Fiziksel Aktivitelerde Bulunmak

Düzenli egzersiz yapmak serotonin seviyesini artırmaktadır. Aerobik egzersizler psikolojik durumu düzeltmeye yardımcı olur. Ayrıca kalp sağlığını düzenler ve kronik rahatsızlıkların yönetimini basitleştirir.

Yüksek Serotonin Düzeyleri Ne Gibi Sorunlara Yol Açar?

Yüksek serotonin seviyesi serotonin sendromu olarak bilinen bir rahatsızlığa neden olur. Bu sendrom genellikle hormonun düzeyinde yükselmeye sebep olan bir ilacın yüksek dozda kullanılması ya da hormon düzeyini yükselten birden fazla ilacın kullanılması ile ilgilidir. 

Düşük Şiddetli Belirtiler

Serotonin sendromu söz konusu olduğunda, nispeten düşük şiddetle kendini gösteren belirtiler şu şekildedir:

  • Aşırı terleme
  • Huzursuzluk
  • Bilincin bulanık olması
  • Kas seğirmesi
  • Yüksek tansiyon 
  • İshal 

Şiddetli Belirtiler

Daha şiddetli belirtileri ise şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Yüksek ateş
  • Nöbet
  • Baygınlık ve bilinç kaybı
  • Yüksek kalp ritmi ve aritmi (ritim bozukluğu)

Sıraladığımız bu semptomların yaşanması durumunda acilen bir sağlık kuruluşuna gitmek gerekebilir.
Serotonin sendromu erken teşhis edilemez ve tedavi edilmezse ölümcül olabilmektedir. Bu yüzden mümkün olduğunca ciddiye almakta fayda vardır. 

Serotonin Fazlalığı Belirtileri Nelerdir?

Serotonin Fazlalığı Belirtileri Nelerdir

Vücutta yüksek miktarda mutluluk hormonu birikmesi durumunda bazı semptomlar görülür. Bu semptomlar hafif, orta ve yüksek şiddetli olarak sıralanmaktadır. Fazla serotonin etkileri şu şekilde sıralanabilir;

Hafif Şiddetli Semptomlar

Hafif şiddetli serotonin fazlalığı belirtileri şu şekildedir:

  • Sinirli ve öfkeli olmak
  • Bulantı
  • Kusma
  • İshal
  • Titreme

Orta Şiddetli Semptomlar

Orta şiddetli serotonin fazlalığı belirtileri şu şekildedir:

  • Ajitasyon
  • Huzursuzluk
  • Kas seğirmesi
  • Kramp
  • Kaslarda sertlik
  • Terleme
  • Titreme
  • İri göz bebekleri 
  • Olağan dışı göz hareketleri 

Yüksek Şiddetli Semptomlar

Yüksek şiddetli serotonin fazlalığı belirtileri şu şekildedir:

  • Kalp ritminin yükselmesi
  • Yüksek ateş
  • Tansiyonun yükselmesi
  • Nöbetler geçirme
  • Bayılma
  • Komaya girme

Dopamin ile Serotonin Arasındaki Fark Nedir?

Dopamin ve mutluluk hormonu olumlu psikolojik durum ve duygular ile ilişkili olduğundan dolayı ikisi de mutluluk hormonu olarak adlandırılabilir. Bu hormon genel olarak;

  • Mutlu olmak,
  • Dikkatli olmak,
  • Odaklanmak,
  • Sakin kalmak ile ilişkilidir.

Dopamin ise ödül-ceza sistemi ve motivasyonla ilişkilidir. Dopamin ile serotoninin bir diğer ortak noktası daha bulunmaktadır. Her iki hormon da depresyon ve duygudurum problemleri gibi birtakım ruhsal sorunların mekanizmasında ortak göreve sahiptir.

Serotonin Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Serotonin Mutluluk Hormonu mudur?

Evet, serotoninin diğer bir ismi de mutluluk hormonudur. Pek çok kişi bu maddeyi mutluluk hormonu adıyla bilmektedir.

Serotonin Sendromu Nedir?

Serotonin sendromu, temelde ilaç ya da takviyelerle vücutta serotonin miktarının artmasıyla meydana gelen ciddi bir reaksiyondur. Diğer bir deyişle serotonin toksisitesi olarak da adlandırılmaktadır.

Serotonin Düşerse Ne Olur?

Düşük miktardaki serotonin hormonu bireyin halsiz, yorgun, zihinsel olarak dolu, huzursuz ve daha depresif hissetmesine neden olmaktadır.

Serotonin İlacı Ne İşe Yarar?

Serotonin ilacı, hormonun vücuttaki miktarını direkt olarak artırmazlar. Genellikle hormonun seviyesini artırıcı etki sağlamaktadırlar.

Serotonin Hormonunu Ne Artırır?

Bazı gıdaları tüketmek vücuttaki mutluluk hormonu düzeyini artırmaktadır. Ayrıca yaşam tarzında yapılan değişimler de buna katkı sağlamaktadır. Özellikle et ve süt gibi gıdaları tüketmek mutluluk hormonunu doğal biçimde artırır. B6, B9 ve B12 vitaminlerini ihtiva eden besinleri tüketmek de gözle görülür bir etkiye sahiptir. 

Serotonin Güzelleştirir mi?

Vücutta mutluluk hormonunun miktarı yükseldiği zaman kan akışı da artmaktadır. Bu sebeple de bireyin cildi güzelleşebilir. 

11.04.2023
Son Güncelleme: 11.02.2024

Çevrimiçi uzmanlarımız sizinle online terapiye hazır!

Gülnihal Ak
5.0 (1 Yorum)

Gülnihal Ak

Klinik Psikolog
Begüm Yılmaz
5.0 (2 Yorum)

Begüm Yılmaz

Klinik Psikolog
Gözde Yücelli
5.0 (1 Yorum)

Gözde Yücelli

Psikolog
Cansel Aktaş
5.0 (3 Yorum)

Cansel Aktaş

Psikolog
Duygu Ergün
5.0 (6 Yorum)

Duygu Ergün

Psikolog
Cihan İleri
4.7 (20 Yorum)

Cihan İleri

Psikolog
Berfin Şahin
4.3 (7 Yorum)

Berfin Şahin

Klinik Psikolog
Ayşenur Daldal
5.0 (3 Yorum)

Ayşenur Daldal

Psikolog
İrem Gülşen Koçer
0.0 (0 Yorum)

İrem Gülşen Koçer

Psikolog
Ahmed Taha Başer
5.0 (17 Yorum)

Ahmed Taha Başer

Psikolog
Sena Özbeyoğlu
5.0 (44 Yorum)

Sena Özbeyoğlu

Psikolog
Yeşim Tarım
5.0 (5 Yorum)

Yeşim Tarım

Psikolog
Levent Dokuzer
5.0 (2 Yorum)

Levent Dokuzer

Psikolog
Zozan Baskın
5.0 (7 Yorum)

Zozan Baskın

Klinik Psikolog
Nurullah Tığlı
4.5 (8 Yorum)

Nurullah Tığlı

Psikolog
Sedanur Kablan
4.9 (14 Yorum)

Sedanur Kablan

Psikolog
Eda Gül Ülgüt
5.0 (2 Yorum)

Eda Gül Ülgüt

Klinik Psikolog
Revşan Kahraman
0.0 (0 Yorum)

Revşan Kahraman

Psikolog
Muhammed Yümlü
0.0 (0 Yorum)

Muhammed Yümlü

Psikolog
Hidayet Çalışkan
5.0 (40 Yorum)

Hidayet Çalışkan

Psikolog

İlk seansına özel %15 indirim. Şimdi başla!

Önerilen Yazılar