< Geri
online psikolog logo white
Psikolojik Hastalıklar

Tripofobi (Delik Fobisi) Nedir?

İçindekiler


Tripofobi; kişinin farklı biçimlerdeki delik görüntülerini gördüğünde korkması veya hoşnut olmaması olarak ifade edilebilmektedir. Bu uyaranlar tripofobik kişiye hoşnutsuzluk veya korku hissi verir. Bu delikli nesneler; genel olarak tehlikeli olmayan, zararsız gibi görünen yuvarlakların veya birbirine yakın deliklerin meydana getirdiği kümeler olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Tripofobiyi tetikleyen faktörler kapsamında en bilinen uyaran ise çilektir. Çileğin üzerinde bulunan küçük delikler, tripofobik bireyde hoşnutsuzluk, korku, endişe veya iğrenme gibi hisler uyandırabilmektedir.

Tripofobi, insanlarda farklı tepkilerin oluşum göstermesine neden olabilir. Bu tepkiler; mide bulantısı, kaygı, ciltte kaşınma ve panik atak hissi olarak görülebilir. Bu durumla birlikte tripofobik bireylerin hoşnut olmadıkları görüntüler de birbirinden farklılık gösterebilmektedir. Nar, çilek veya peynirde bulunan deliklerden dahi rahatsızlık duyulabilir. Kimisi ise bu bahsetmiş olduğumuz basit nesnelerden rahatsızlık duymamaktadır. Fakat bir kurbağanın sırtındaki şekillerden veya bir yılan derisinden rahatsızlık duyabilmektedir.

Tripofobi Neden Olur?

Tripofobi Neden Olur

Benekli zehirli hayvanlar, yaralar gibi durumlara gösterilen tiksinme davranışı; insanları hastalık ve mikroplara karşı koruyabilmektedir. Bu iğrenme, tehlikeli ve rahatsız edici durumlardan insanların uzaklaşabilmesini sağlamaktadır. Bahsetmiş olduğumuz bu durum, delik korkusu sebebi olabilmektedir. Bir diğer neden ise tripofobiyi etkileyen tetikleyici görsellerin yüksek kontrastlı enerjinin bulunmasıdır.

İnsanda korku duygusunu uyandıran delikli ve çatlak desenler, bilinçsiz bir şekilde zehirli bitki ve hayvanların görünümünü dahi andırabilmektedir. Örneğin bir nilüfer çiçeğinin açık- koyu zıtlıkları, zehirli kurbağaların ya da yılanların derisine benzetilmektedir. Yüksek kontrasta sahip görseller görüldüğü zaman aynı korku ve tiksinti durumu görülebilir. Bunların dışında yılan ve eşek arısı tarafından sokulma gibi olumsuz deneyimler, tripofobi yatkınlığını arttırabilmektedir.

Tripofobi Yaygın Olarak Görülür mü?

Tripofobi, genel olarak kadınlarda daha fazla görülen bir durumdur. Bunun yanı sıra, tripofobinin kesin prevalansı hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır. Dijital mecralarda, sosyal medya platformlarında ve çeşitli internet sitelerinde bu rahatsızlıktan mustarip olan insanların bulunduğu pek çok grup mevcuttur. Bu gibi gruplarda yer alan binlerce kişi; tripofobi ile ilgili yayınlanmış makaleler, konu ile ilgili hazırlanmış videolar ve görseller paylaşmaktadır.

Tripofobi, dünyaca ünlü bir korku dizisi ile gündeme gelmiştir. “American Horror Story” adlı bu dizide; mercan, arı kovanı, yüzlerde kümelenmiş olan deliklere ve benzer görünümlere karşı tripofobik uyaranlar geliştiren bir karaktere yer verilmiştir. Bu durumla birlikte de insanlar bu yönde daha fazla bilinçlenerek rahatsızlık duydukları durumlar hakkında bilgi sahibi olmuşlardır.

Tripofobi, her ne kadar toplumda yaygın bir şekilde bulunan rahatsızlık olsa da Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı’ na göre gerçek bir fobi olarak değerlendirilmemiştir. Tripofobi rahatsızlığının bir fobi olarak kabul edilip edilmeyeceğine dair pek çok farklı tartışma ve araştırma gerçekleştirilmiştir.

Tripofobiyi Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Tripofobi, bir dizi nesne veya kalıp tarafından tetiklenebilmektedir. İnsanlarda görülen bu rahatsızlığın genel olarak kümeler halinde bulunan düzensiz delikler tarafından tetiklenebildiği görülmektedir. En sık rastlanılan tripofobiyi tetikleyen faktörler şu şekilde listelenebilir:

  • Cilt üzerinde bulunan kabarcıklar
  • Sünger
  • Çilek
  • Nilüfer çiçeğinin baş kısmı
  • Sabun köpüğü
  • Petek
  • Mercan
  • Su damlacıkları
  • Arı kovanı
  • Çilek
  • Nar
  • Mısır
  • Meyve tohumları

Tripofobi Belirtileri Nelerdir?

Nasıl Tedavi Edilir?

Tripofobi Belirtileri Nelerdir

Tripofobiyi tetikleyen herhangi bir desen, resim ya da nesnenin görülmesi ile birlikte tripofobi belirtileri ortaya çıkmaktadır. Tripofobi belirtileri, kişiden kişiye değişkenlik gösterebilmektedir. Çünkü bu rahatsızlığında herkese yansıyış şekli farklı olabilmektedir. Yaygın bir şekilde görülen tripofobi belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

  • Ürpermek ve tüylerin diken diken olması durumu.
  • Korku, endişe, panik ya da gerginlik hisleri.
  • Mide bulantısı.
  • Kalp atışlarında hızlanma.
  • Baş dönmesi.
  • Terleme.
  • Göz kararması, görüş bozuklukları.
  • Kaşıntı ya da cilde bir cisim sürtmesi hissi.
  • İlgili nesneden veya görüntüden uzaklaşma durumu.
  • Hızlı nefes alma ve titreme hissi.

Delik korkusu rahatsızlığı olan bir kişide yukarıda bahsetmiş olduğumuz belirtilerin tamamının görülmesi şart değildir. Her kişide farklı semptomlar gelişebilmektedir. Özellikle delikli, tümsekli, tekrarlayan desenler içeren görüntülere karşı gelişen normal dışı semptomlar, tripofobi ihtimalini güçlendiren durumlardır.

Tripofobi Teşhisi Nasıl Yapılır?

Tripofobi, son yıllarda sıkça rastlanılan bir rahatsızlıktır. Tripofobi teşhisi, belirtiler göz önünde bulundurularak yapılabilir.

Yapılan bazı çalışmalarda çocuklar ve yetişkinlerde herhangi bir derecede tripofobi bulunma olasılığının % 17 oranında olduğu görülmüştür. Fakat bu yüzdeliğin büyük bir kısmında rahatsız edici ve normal dışı semptomlara rastlanmadığı görülmüştür. Bir kişide tripofobi rahatsızlığının bulunup bulunmadığını teşhis edebilmek için bir psikiyatri uzmanının durum hakkında değerlendirme yapması gerekir. Psikiyatri tarafından yapılan durum değerlendirmesinin ardından tripofobi teşhisi kolaylıkla gerçekleştirilebilir.

Tripofobi Rahatsızlığı Nasıl Tedavi Edilir?

Tripofobi Rahatsızlığı Nasıl Tedavi Edilir

Tripofobi rahatsızlığında tedavi gerekliliği, hastanın yaşadığı semptomlara ve bunların kişiyi ne denli etkilediğine bağlı olarak belirlenir. Yaşanan delik korkusu belirtileri, günlük yaşamı olumsuz bir şekilde etkileyecek düzeyde ise tripofobi tedavisi gerçekleştirilebilir. Çünkü bu rahatsızlığın neticesinde kişiler, belirli aktivitelere dahi katılamayabilir. Hayattan zevk alamama durumuna neden olacak düzeyde olabileceği de bilinmektedir. Bu gibi durumlarla karşılaşılıyorsa maruz kalma terapileri gibi diğer fobilerde uygulanan tedavilere başvurmak mümkündür.

Maruz kalma terapileri gerçekleştirilirken, kişi fobinin tetikleyicileri ile başbaşa bırakılır. Amaç, alışmaktır. Maruz kalma tedavilerinde genel olarak terapi yapılırken kullanılması gereken bazı nefes ve gevşeme egzersizleri de kişiye öğretilir. Sonrasında ise delikli ya da desen kümeleri içeren nesnelere ilişkin fotoğraflar ya da videolar kişiye gösterilmektedir. Belirli bir rahatlık evresine ulaşıldıktan sonra nesnelerin tutulması veya yüzeylere dokunulması durumu hedeflenir.

Davranışçı Terapilerin Trifobiye Etkisi

Birçok psikiyatrik rahatsızlıkta bilişsel davranışçı terapiler tercih edilmektedir. Bu tedaviler ile tripofobi tetikleyicilerine karşı oluşum gösteren algıların ve tepkilerin süreç içerisinde değiştirilmesi hedeflenir. Farklı psikolojik rahatsızlıkları da bulunan kişilerde bilişsel davranışçı terapi önemli fayda sağlayabilmektedir.

Özet

Tripofobi, yüzeylerde mevcut olan çoklu boşlukların kişiyi rahatsız etmesi durumunu açıklayan bir kavramdır. Tripofobi, en basit ifadeyle delik korkusu olarak tanımlanmaktadır. Kişiye hoşnutsuzluk hissi veren bu durum, tehlikesi olmayan delikli kümeler şeklindedir.

Delik korkusu bulunan kişilerde bu yönde görülen belirtilerin de değişkenlik gösterebildiği söylenebilir. Rahatsızlığın düzeyi bu noktada önemli bir faktördür. Tripofobi belirtilerini yoğun bir şekilde hissediyorsanız ve bu durum sizin yaşamınızı etkileyebilecek bir düzeye ulaştıysa psikiyatri desteği alarak bu yönde olumlu bir adım atabilirsiniz. Çünkü tripofobi, teşhisi yapıldıktan sonra bazı tedavi yöntemleri kullanılarak giderilebilecek bir rahatsızlıktır.

Sık Sorulan Sorular

Tripofobiye Ne İyi Gelir?

Maruz bırakma terapisi, fobiler içerisinde bilinen en etkili tedavi yöntemlerinden biri olarak karşımıza çıkar. Maruz bırakma terapisi, tripofobiye de iyi gelmektedir.

Tripofobi Doğuştan mı?

Tripofobi rahatsızlığının sonradan edinilmiş bir korku durumu olmadığı bilinmektedir. Doğuştan gelen bir içgüdüsel rahatsızlık olabildiği söylenmektedir.

Tripofobi Rahatsızlığı Nasıl Yenilir?

Tripofobi, kişinin yaşamını olumsuz bir şekilde etkileyebilecek bir düzeye ulaşabilir. Bu gibi durumların yaşanmaması adına rahatsızlığın fark edildiği durumlarda vakit kaybetmeden psikiyatri desteği alınabilir. Uygulanan çeşitli tedavi yöntemleri ile birlikte tripofobi rahatsızlığının iyileştirilmesi durumu söz konusudur.

17.10.2023
Son Güncelleme: 05.05.2024

Çevrimiçi uzmanlarımız sizinle online terapiye hazır!

Gülnihal Ak
5.0 (1 Yorum)

Gülnihal Ak

Klinik Psikolog
Selen Melay Yanıkan
5.0 (11 Yorum)

Selen Melay Yanıkan

Klinik Psikolog
Nurullah Tığlı
4.5 (8 Yorum)

Nurullah Tığlı

Psikolog
Sena Özbeyoğlu
5.0 (44 Yorum)

Sena Özbeyoğlu

Psikolog
Emre Uzun
5.0 (1 Yorum)

Emre Uzun

Psikolog
Levent Dokuzer
5.0 (2 Yorum)

Levent Dokuzer

Psikolog
Duygu Ergün
5.0 (6 Yorum)

Duygu Ergün

Psikolog
Revşan Kahraman
0.0 (0 Yorum)

Revşan Kahraman

Psikolog
Berfin Şahin
4.3 (7 Yorum)

Berfin Şahin

Klinik Psikolog
Cansel Aktaş
5.0 (3 Yorum)

Cansel Aktaş

Psikolog
Eda Gül Ülgüt
5.0 (2 Yorum)

Eda Gül Ülgüt

Klinik Psikolog
Merve Üçok
5.0 (51 Yorum)

Merve Üçok

Psikolog
Ayşe Perihan Özkan Var
5.0 (2 Yorum)

Ayşe Perihan Özkan Var

Psikolog
Zeynep İrem Bakır
5.0 (17 Yorum)

Zeynep İrem Bakır

Psikolog
Yeşim Tarım
5.0 (5 Yorum)

Yeşim Tarım

Psikolog
Ahmed Taha Başer
5.0 (17 Yorum)

Ahmed Taha Başer

Psikolog
Begüm Yılmaz
5.0 (2 Yorum)

Begüm Yılmaz

Klinik Psikolog
Gözde Yücelli
5.0 (1 Yorum)

Gözde Yücelli

Psikolog
İrem Gülşen Koçer
0.0 (0 Yorum)

İrem Gülşen Koçer

Psikolog
Cihan İleri
4.7 (20 Yorum)

Cihan İleri

Psikolog

İlk seansına özel %15 indirim. Şimdi başla!

Önerilen Yazılar