< Geri
online psikolog logo white
İlişkiler

İlişkilerde Manipülasyon Nedir? Nasıl Anlaşılır?

İçindekiler


İnsanlar arasındaki ilişkiler, yaşamın temel bir parçasını oluşturur. Ancak, bazen bu ilişkilerin içinde, bir tarafın diğerini yanıltma veya etkileme amacı güden manipülasyonun gölgesi düşebilir. İlişkilerde manipülasyon, duygusal zeka ve insanların birbirleriyle etkileşim kurma biçimini anlama ve keşfetme sürecinin bir parçasıdır.

Manipülasyon, bir kişinin diğerini yanıltma, etkileme veya kontrol etme amacı taşıdığı psikolojik bir taktikler dizisini ifade eder. Bu tür davranışlar, genellikle manipülatörün çıkarlarına hizmet etmeyi amaçlar ve duygusal veya psikolojik istismar içerebilir. İlişkilerde manipülasyonun varlığı, güvenin erozyonuna yol açabilir, kişisel sınırları ihlal edebilir ve kurbanları üzerinde ciddi etkiler bırakabilir. Bu yüzden, karşınızdaki ile sağlıklı bir ilişki kurmak için ilişkilerde manipülasyon nedir, bilmeli; bu durumla nasıl başa çıkabileceğinizi öğrenmelisiniz. Bu yazımızda manipülasyon tanımını detaylı bir şekilde paylaşacak, sizleri sağlıklı ilişkiler kurma konusunda bilinçlendirmeye çalışacağız.

İkna mı Manipülasyon mu?

İkna kabiliyeti yüksek olarak tanımladığınız kişiler belki de manipülatif bir karaktere sahiptir. Bu iki kavram arasındaki farkı aşağıdaki gibi açıklayabiliriz:

Manipülasyon, bir kişinin diğerini etkileme veya kontrol etme amacıyla uyguladığı taktiklerdir. Eğer karşınızda sizi manipüle etmek isteyen bir kişi varsa, bu kişi kişisel çıkarmalarını korumak ve hedeflerine ulaşmak ister. Kimileri için ağır bir tabir olsa da manipülasyon duygusal ve psikolojik istismar içerebilir.

Bunun yanında ikna; kişinin karşısındakini mantıklı argümanlar ve açık iletişim ile etkileme sanatıdır. Karşınızdaki size ikna tekniklerini uyguluyorsa bu karşılıklı anlayış ve rıza temelinde gerçekleşir. İkna sürecinde saygı ve dürüstlük esastır.

Sonuç olarak, her ne kadar ikna ve manipülasyon aynı kavramlar gibi düşünülse de bu ikisi birbirinden çok farklı kavramlardır. Dolayısıyla karşınızdaki kişinin sizi manipüle mi yoksa ikna mı ettiğinin farkında olmalısınız.

Romantik İlişkilerde Manipülasyon Çeşitleri

Romantik İlişkilerde Manipülasyon Çeşitleri

Romantik ilişkilerde görülen manipülasyon teknikleri, bir partnerin diğerini kontrol etmeye veya kişisel çıkarlarını korumaya çalıştığı duygusal bir taktikler dizisini içerebilir. Romantik ilişkilerde gözlemlenen manipülasyon çeşitlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Duygusal Manipülasyon: Partneriniz duygusal zayıflıklarınızı ve hassas noktalarınızı kullanarak sizi etkilemeye çalışıyorsa, duygusal manipülasyon uyguluyor demektir. Örnek verecek olursak:

  • Suçlama ve suçlama: "Her zaman benimle tartışıyorsun."
  • Ağlama ve duygusal sıkıntı yaratma: Partneri suçlu hissettirme.

İstismar ve Kontrol: Manipülatör, partneri fiziksel olarak veya duygusal olarak kontrol etmek için tehditler veya şiddet kullanabilir. Örnekler şunlar olabilir:

  • Partneri izlemek veya takip etmek.
  • Tehditler ve korkutma ile kontrol sağlama.

Gaslighting:Partneriniz gerçeklik algınızı değiştirme amacı güderek sizi manipüle etmeye çalışıyorsa, bu durum gaslighting olarak adlandırılır. Gaslighting, ilişkilerde ciddi psikolojik baskılara neden olur ve kurban derinden etkilenir. Gaslighting içeren iki örnek cümleyi aşağıda sizler için paylaştık:

  • "Sen yanılıyorsun, hiç öyle olmadı."
  • "Bunu zihninde uyduruyorsun."

Finansal Manipülasyon: Manipülatör, partnerin maddi kaynaklarını kontrol etmeye veya istismar etmeye çalışabilir.
Örneğin:

  • Ortak hesaplardan para çekme veya harcama yapma.
  • Partneri finansal olarak bağımlı hale getirme.

Ayrılma Tehditleri: Partneriniz ilişkiyi bitirme veya ilişkiniz bittiğinde oluşacak zararlar hakkında sizi tehdit ediyorsa, bu de ilişkilerde manipülasyon kategorisinde tutulması gereken bir durumdur.
Örneğin:

  • "Beni terk edersen, intihar ederim."
  • "Başkasını bulursam, seni terk ederim."

Yalancı Sevgi ve İlgisi: Partnerinizin gerçek dışı olan sevgi ve ilgisiyle sizi etkilemeye çalışması da bir manipülasyon türüdür.

Örneğin:

  • "Seni çok seviyorum" ifadeleriyle manipülasyon.
  • "Senin için her şeyi yaparım" sözleriyle kişisel çıkarlarını koruma.

Sessizlik ve Soğukluk: Manipülatör, partneri sessizlik veya duygusal soğuklukla cezalandırarak onu endişelendirir. Örnekler şunlar olabilir:

  • İletişimi kesme veya konuşmamak.
  • Soğuk ve mesafeli davranma.

Gaslighting

Gaslighting

İlişkilerde manipülasyon denildiğinde belki de en az bilinen ancak en önemli konulardan biri Gaslighting’dir. Gaslighting, manipülatörün karşısındaki kişinin gerçekliğini ve gerçek dünya ile zihni arasındaki bağlantıyı bozmaya çalıştığı psikolojik bir manipülasyon tekniğidir.

Bu terim, 1944 yapımı "Gas Light" adlı bir tiyatro oyununa dayanır ve daha sonra aynı isimle iki kez beyaz perdeye uyarlanmıştır. Bu tiyatro oyunun konusu bir manipülasyon çeşidi olan gaslight terimini özetleyen bir durum aslında. Oyunda, bir kadının kocası tarafından kandırılması ve gerçeklikleri sorgulamaya başlaması işlenir.

Gaslighting, yani ilişkide manipülasyon aşağıdaki yöntemler ile uygulanır:

Yalanlar ve İnkarlar: Gaslighter ya da gaslighting uygulayan kişi, kurbanın deneyimlerini veya gözlemlerini yalanlayabilir veya inkar edebilir. Örneğin, konuşma sırasında partnerinize bir şeyi hatırladığınızı söylediğinizde, partneriniz bunun doğru olmadığını veya asla yaşanmadığını iddia edebilir.

Gerçek Dışı İddialar: Gaslighter, kurbanın gerçeklik algısını sarsmak için sahte iddialarda bulunabilir. Örneğin, partneriniz veya karşınızdaki kişi bir arkaşınızla görüşme sonrasında, arkadaşınızın kötü niyetli olduğunu veya size zarar vereceği yönünde iddialarda bulunabilir.

İnandırma ve Zayıflatma: Gaslighter, kişinin kendine güvenini sarsmaya çalışabilir. Örneğin, partneriniz sizi sürekli eleştirir ve aşağılayıcı yorumlarla kendinizi güvensiz hissetmenize sebep olabilir.

Karşıt Tanımlar: Gaslighter, kişiyi kendi tanıdığı şekilde tanımlayabilir. Örneğin, bir konuda hassas bir tepki verdiğinizde, gaslighter, sizi veya durumu "çok duygusal" veya "saçma" olarak tanımlayabilir.

Gaslighting'in Etkileri:

Gaslighting, kişiler üzerinde derin psikolojik etkilere yol açabilir. Bu etkileri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

  • Kendine Güvensizlik: İlişkilerde manipülasyon kişide kendi gerçeklik algısına ve hafızasına olan güvenini kaybetmesine neden olabilir.
  • Duygusal Sıkıntı: kişiler, gaslighter tarafından sürekli eleştirildiğinde veya aşağılandığında duygusal sıkıntı yaşayabilir.
  • Kurbanda İzolasyon: Gaslighter, karşısındakini diğer insanlardan izole etmek ve ona sadece kendi gerçekliğini kabul etmesini sağlamak için gaslighting'i kullanabilir.

Gaslighting, sağlıklı ilişkilerde güveni ve açık iletişimi zedeler. Dolayısıyla, bu tür manipülasyonun farkına varmalı ve duygusal zorbalığa karşı kendini koruma stratejileri geliştirmelisiniz. Ayrıca, gaslighting veya benzeri manipülasyon taktiklerine maruz kaldıysanız ve bu durumu aşamadığınızı düşünüyorsanız onlinepsikolog.com üzerinden deneyimli psikologlarla görüşmek için randevu oluşturabilirsiniz.

İlişkilerde Manipülasyondan Kendinizi Nasıl Korursunuz?

İlişkilerde Manipülasyondan Kendinizi Nasıl Korursunuz

Evet, buraya kadar manipülasyon nedir, gaslighting nedir, teknikleri nelerdir gibi konulardan bahsettik. Ancak, teknikleri bilmekle kendimizi koruyabilmek farklı şeyler. Aşağıda, manipülatif kişilerden kendinizi koruyabilmeniz için bazı önerilerimizi sıraladık.

  1. Farkındalık Geliştirmek: Manipülasyonun belirtilerini ve taktiklerini tanımak için farkındalık geliştirmeniz önemlidir. Dolayısıyla korunmak için bu durumun farkına varmalısınız.
  2. Sınırlar Koymak: İkili ilişkilerde duygusal manipülasyon oldukça zorlayıcıdır. Ancak, yine de kişisel sınırlarınızı belirlemeli ve bunlara sadık kalmalısınız. Başkalarının bu sınırları ihlal etmesine izin vermemelisiniz.
  3. Açık İletişim: İletişimde açık ve dürüst olun. Eğer biri sizi manipüle etmek için çaba gösteriyorsa, bu konuyu açıkça ifade edin ve sınırlarınızı korumak için iletişim kurun.
  4. Duygusal Zeka Geliştirmek: Kendi duygusal zeka becerilerinizi geliştirin. Duygusal zeka, başkalarının duygusal manipülasyonunu daha iyi tanımanıza yardımcı olabilir.
  5. Kendinize Güvenmek: Kendinize güvenmek, manipülatörlerin sizi sarsmasını daha zor hale getirir. Kendi değerinizi ve yeteneklerinizi takdir edin.
  6. Bağımsızlık ve Özsaygı: Bağımsız olun ve kendi özsaygınızı koruyun. Manipülatörler, kişinin bağımlılığını kullanarak kontrol sağlamaya çalışabilirler.
  7. Çevrenizi Seçmek: Sağlıklı ilişkiler ve destekleyici arkadaşlar bulmaya öncelik verin. Sağlam bir destek sistemi, manipülasyona karşı korumanıza yardımcı olabilir.
  8. Kararlılık: Manipülatörlerin taktiklerine boyun eğmeyin. Kararlı olun ve sınırlarınıza sadık kalın.
  9. Profesyonel Yardım Almak: Manipülasyonun etkileri ciddi olabilir. Eğer bir ilişkide ya da durumda manipülasyonla karşı karşıya kalıyorsanız, bir terapist veya danışmanın yardımını almayı düşünün.
  10. Öğrenmek ve Eğitmek: Manipülasyon hakkında daha fazla bilgi edinmek ve bu konuda eğitim almak, manipülasyondan korunmanıza yardımcı olabilir.

Sonuç olarak, manipülasyonla başa çıkmak, özsaygınızı korumak ve sağlıklı ilişkiler geliştirmek için çok önemlidir. Kendinizi manipülatörlerin taktiklerine karşı korumak için farkındalık, iletişim ve kişisel gelişim gibi önemli noktaları es geçmemelisiniz.

Ayrıca, partnerinizin beraber yaşadığınız aşkta manipülasyon uygulayıp uygulamadığını anlayabilmek için, lütfen aşağıdaki soruları kendinize ara ara sorun:

  • Birlikteyken kendimi nasıl hissediyorum?
  • Yanımda yokken nasıl hissediyorum?
  • Konuşmalarımız sırasında veya sonrasında kendimden şüphe ediyor veya suçluluk duyuyor muyum?
  • Sürekli eleştiriliyor muşum gibi hissediyor muyum?

Özet

İlişkilerimiz hayatımızın temel parçalarından biridir. Ancak, bazen bazı kişilerle kurduğumuz ilişkilerimizde güvende veya huzurlu hissetmeyiz. İlişki içerisinde kendimizi suçlu hisseder, özgüvenimizin düştüğünü hissederiz. Bu gibi durumları genelde olarak ilişkilerde manipülasyon olarak adlandırabiliriz.

İlişkilerde manipülasyon, bir kişinin veya partnerin karşısındakini etkileme, yanıltma veya kontrol etme amacı taşıdığı “psikolojik şiddet” içeren bir davranış biçimidir. Bu davranışlar temelde manipülatif davranışlara sahip kişinin çıkarlarını korumayı amaçlar.

Romantik ilişkilerde gözlemlenen duygusal manipülasyon çeşitlerini şu şekilde sıralayabiliriz: duygusal manipülasyon, gaslighting, ayrılma tehditler, finansal manipülasyon, yalancı sevgi (love-bombing), sessizlik veya soğukluk. Bu tip manipülasyon çeşitlerinden kendinizi farkındalık geliştirerek, sınırlarınızı belirleyerek, duygusal zeka geliştirerek, eğitim veya terapi alarak, çevrenizi geliştirerek koruyabilirsiniz.

Bu konuda profesyonel bir yardım almanız gerektiğini düşünüyorsanız, onlinepsikolog.com üzerinden alanında deneyimli psikologlar ile görüşme sağlayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İlişkide manipüle edildiğini nasıl anlarsın?

İlişkide manipülasyon uygulandığını anlamak her zaman kolay değildir. Ancak, aşağıda sıraladığımız soruları kendinize sorarak, partnerinizin sizi manipüle edip etmediğini anlayabilirsiniz.

  • Birlikteyken kendimi nasıl hissediyorum?
  • Yanımda yokken nasıl hissediyorum?
  • Konuşmalarımız sırasında veya sonrasında kendimden şüphe ediyor veya suçluluk duyuyor muyum?
  • Sürekli eleştiriliyormuşum gibi hissediyor muyum?

Manipülatif insan nasıl anlaşılır?

Eğer bu konuda bilinçli değilseniz, karşınızdaki kişinin manipülatif olup olmadığını kolaylıkla anlayamayabilirsiniz. Ancak, genel olarak manipülatif kişiler ben merkezci olup, karşısındaki kişiyi kontrol etme çabası içinde olurlar. Ayrıca, konuşma sırasında size bazı olayları kafanızda kurduğunuzu, olayları çarpıttığınızı, çevrenizdekilerin sizi etkilediğini söylediğine şahit olabilirsiniz.

Manipülasyona uğramak ne demek?

Manipülasyona uğramak, bir kişinin diğer bir kişi ya da kişiler tarafından bilinçli olarak yanıltılma, etkilenme veya kontrol edilme amacıyla psikolojik taktiklere maruz kalması anlamına gelir. Manipülasyon, genellikle manipülatörün kendi çıkarlarını korumak, istediği sonuçları elde etmek veya başkalarını etkilemek amacıyla kullanıldığı bir davranış biçimidir.

25.10.2023
Son Güncelleme: 25.04.2024

Çevrimiçi uzmanlarımız sizinle online terapiye hazır!

Eda Gül Ülgüt
5.0 (2 Yorum)

Eda Gül Ülgüt

Klinik Psikolog
Duygu Ergün
5.0 (6 Yorum)

Duygu Ergün

Psikolog
Gözde Yücelli
5.0 (1 Yorum)

Gözde Yücelli

Psikolog
Nurullah Tığlı
4.5 (8 Yorum)

Nurullah Tığlı

Psikolog
İrem Gülşen Koçer
0.0 (0 Yorum)

İrem Gülşen Koçer

Psikolog
Begüm Yılmaz
5.0 (2 Yorum)

Begüm Yılmaz

Klinik Psikolog
Cihan İleri
4.7 (20 Yorum)

Cihan İleri

Psikolog
Selen Melay Yanıkan
5.0 (11 Yorum)

Selen Melay Yanıkan

Klinik Psikolog
Sedanur Kablan
4.9 (14 Yorum)

Sedanur Kablan

Psikolog
Zozan Baskın
5.0 (7 Yorum)

Zozan Baskın

Klinik Psikolog
Cansel Aktaş
5.0 (3 Yorum)

Cansel Aktaş

Psikolog
Ece Yurdakul
5.0 (9 Yorum)

Ece Yurdakul

Psikolog
Yeşim Tarım
5.0 (5 Yorum)

Yeşim Tarım

Psikolog
Muhammed Yümlü
0.0 (0 Yorum)

Muhammed Yümlü

Psikolog
Merve Üçok
5.0 (51 Yorum)

Merve Üçok

Psikolog
Hidayet Çalışkan
5.0 (40 Yorum)

Hidayet Çalışkan

Psikolog
Zeynep İrem Bakır
5.0 (17 Yorum)

Zeynep İrem Bakır

Psikolog
Ayşe Perihan Özkan Var
5.0 (2 Yorum)

Ayşe Perihan Özkan Var

Psikolog
Emre Uzun
5.0 (1 Yorum)

Emre Uzun

Psikolog
Ayşenur Daldal
5.0 (3 Yorum)

Ayşenur Daldal

Psikolog

İlk seansına özel %15 indirim. Şimdi başla!

Önerilen Yazılar