< Geri
online psikolog logo white
Psikolojik Hastalıklar

Anhedoni Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

 

İçindekiler


Anhedoni Nedir?

Anhedoni, kişinin daha önceden keyif aldığı aktivitelerden veya uyaranlardan artık keyif alamaması, mutlu olamaması durumudur. Yunanca kökenli bu terim; aynı zamanda haz alamama, keyiften yoksun olma gibi anlamlar taşımaktadır. Nitekim günümüzde pek çok insanın yaşadığı bir sorundur. Ayrıca psikolojik problemler arasında yer alan depresyonun da semptomlarından biri olarak bilinir. Bu ve benzeri psikolojik problemlerden muzdarip bireyler, önceden yapmış oldukları zevk veren ve heyecan uyandıran aktiviteleri yapmak konusunda isteksizdirler. Gönülden istemeyerek yapıyor olsalar bile bundan keyif duyamazlar. 

Anhedoni kendi içinde ikiye ayrılır:

  • Sosyal Anhedoni
  • Fiziksel Anhedoni

Sosyal anhedoni, hastaların sosyal yaşamında artık keyif almadığı durumları ifade eder. Hasta sevdiği insanlarla vakit geçirmeye karşı isteksizdir. Buluşmaları, davetleri ve partileri geri çevirir. Böyle sosyal ortamlarda bulunmuş olsa bile eskiden olduğu gibi keyif almayacaktır. 

Fiziksel anhedoni ise her türlü fiziksel faaliyetinizi ve fizyolojik ihtiyaçlarınızı kapsar. Sevilen bir yemek veya içecek, samimi bir kucaklaşma eskisi gibi çekici gelmeyecektir.

Anhedonik bireyler, hayat kalitesi bakımından ciddi düzeyde sıkıntı yaşar. Dolayısıyla muhakkak tedavi edilmesi gereken son derece olumsuz bir durumdur. Tedavi süreci her ne kadar uzun sürse de mümkündür. 

Anhedoni Belirtileri Nelerdir?

Kişinin kendini tanıması ve belirtileri erkenden saptayabilmesi tanı ve tedavi sürecini olumlu etkileyecektir. Anhedoninin belirtileri genel olarak şu şekilde sıralanabilir; 

  • Kişide kontrol edilemeyen sebepsiz gerginlik hissi
  • Şüpheci düşünceler ve paranoya 
  • Sürekli olarak mutsuzluk ve keyifsizlik 
  • İştah ve uykuda gözle görülür değişiklikler düzensizlikler
  • Daha önceden keyif alınarak yapılan bir aktiviteden artık keyif alamamak
  • Cinsel isteksizlik
  • Halsizlik ve bitkinlik hali
  • Konsantrasyon eksikliği ve odaklanma problemleri
  • Algılama ve hareketlerde yavaşlık
  • Yaşama ve onun getirdiklerine karşı ilgisizlik
  • Yapılan faaliyetten hızlıca sıkılma 
  • Hareketlerde yavaşlama
  • Aşırı uyku hali veya yetersiz düzeyde uyku 
  • Neşeli duygulara sahip olamama
  • Olumlu duyguların çok hızlıca değişimi ve yerini mutsuzluğa bırakması

Anhedoni Nedenleri Nelerdir?

Bu hastalığa neyin neden olduğu hâlâ tam olarak belirlenemese de bu durumun yaşanmasına sebep olduğu düşünülen bazı nedenler bulunmaktadır. Anhedoni hastalığının sebepleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Anormal zihinsel bir durum
  • Ruhsal sorunlar
  • Psikolojik faktörler ve sorunlar
  • Alkol bağımlılığı
  • Madde bağımlılığı
  • Eğitim eksikliği veya yetersizliği

Bunlara ek olarak, psikolojik sorunlar arasında olan depresyon ve anksiyete gibi hastalıklar ile birlikte, kişinin işlerini sürekli ertelemesi, sürdürmüş olduğu bazı alışkanlıklar ve kişisel motivasyonun eksik olması gibi durumların da anhedoniye neden olduğu bilinmektedir. 

Anhedoni Kimlerde Görülür?

Anhedoni Kimlerde Görülür

Depresyon, kaygı bozukluğu, yeme bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu yaşayan kişilerde, kanser, kronik ağrı veya kalp hastalığı gibi kronik hastalık sahibi olan kişilerde görülür. Alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığına sahip kişilerde de bu semptoma rastlanabilir. Zira haz verici madde alımından sonra keyif hissinin düşüp yoksunluk hissi yaşanması bu semptomun yaşanmasına sebep olduğu gözlenmektedir. 

Anhedoni Belirtileri Taşıyan Psikolojik Bozukluklar Nelerdir?

Anhedoninin ortaya çıkardığı semptomlar genel olarak şu gibi rahatsızlıklarda da görülmektedir:

  • Depresyon
  • Bipolar bozukluk
  • Alkolizm
  • Kaygı bozuklukları
  • Algı ve yeme bozuklukları
  • Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)

Ancak bazı semptomlara sahip olmak, bir psikolojik bozukluğa sahip olduğunuz anlamına gelmeyebilir. Daha doğrusu, sadece semptomlara bakıp bir yargıya varmak oldukça yanlış olacaktır. Bunun yerine uzman bir doktora başvurmanız en doğru karar olacaktır. Bu sayede, söz konusu şikayetin tek başına bir semptom mu yoksa herhangi bir psikolojik rahatsızlığın semptomu mu olduğunu öğrenebilirsiniz.  

Anhedoni Risk Faktörleri Nelerdir?

Kişinin aşağıdaki sayılan özellikleri taşıması veya olayları yaşaması anhedoni riskini artırmaktadır. 

  • Ailesinde majör depresyon veya şizofreni öyküsü bulunması
  • Travmatik olaylar yaşamış olması
  • Yeme bozuklukları, olumsuz beden algısı
  • İhmal 
  • Şiddetli bir hastalık geçirmiş olması 
  • Öz güven eksikliği, içe kapanıklık, düşük benlik 
  • Yoğun ve ağır çalışma hayatı
  • Hatalı meslek seçimi ve buna bağlı veya bağımsız mesleki hayatta başarısızlıklar
  • Stresli yaşam koşulları
  • Sıkıntılı ekonomik koşullar
  • Çevresel kısıtlamalar
  • Akademik alandaki başarısızlıklar
  • Sosyal etkinliklere ayıracak zamanın eksikliği 
  • Arkadaş, aile veya partner gibi kişilerden gelecek duygusal desteğin eksikliği

Anhedoni Tanı Yöntemleri Nelerdir? 

Anhedoni şüphesi ile başvurmuş olduğunuz uzman, öncelikle genel ruh haliniz ve şikâyetlerinize yönelik birtakım sorular sorar. Randevuya gitmeden önce bütün şikâyetlerinizin bir liste haline getirmeniz bu aşamayı kolaylaştırmış olacaktır. Başvurduğunuz uzmana açık ve net olmanız teşhis aşamasında fayda sağlayacaktır. 

Sizde olduğunu düşündüğünüz semptomları ve şikayetleri açıkça dile getirmemeniz, hastalığın teşhis edilme sürecini geciktirecektir. Buna bağlı olarak tedavi süreci de gecikip uzayacaktır. Bu yüzden her zaman doktorunuza karşı dürüst olmanızda fayda vardır. Böylelikle süreç çok daha hızlı bir şekilde sonuçlanabilecektir. Unutmayınız ki bir hastalığın tedavisinde sizin de payınız büyüktür. Doktorunuza karşı açık olmanız, size daha çabuk ve kolay bir şekilde yardım edilebileceği anlamına gelir. 

Buna ek olarak, hastalığın tanısı için,  başvurduğunuz sağlık kuruluşunda bir fiziki muayene de gerekebilir. Fiziki muayene ile, herhangi bir fiziksel probleminizin olup olmadığını belirlemek amaçlanmaktadır. Son olarak, ruhsal bozukluğa neden olabilecek veya hastalığı besleyebilecek bir vitamin eksikliği ya da tiroit problemini tespit edebilmek için kan testi de yapılabilir.

Anhedoni Testi

Hastalarda tanı süreci için anhedoni testi uygulanabilmektedir. Snaith-Hamilton Zevk Alma Ölçeği (SHAPS) olarak da bilinen bu test, hastalığın tanısı için kullanılan 14 soruluk bir ölçektir. Oldukça güvenilir bir test olarak kabul edilen SHAPS dört kategoriye ayrılmaktadır;

  • İlgi alanları/eğlenceler
  • Sosyal etkileşimler
  • Duyusal deneyimler
  • Yiyecek/içecek

Testi uygulayan kişilerin son günlerde yaptıklarından keyif alıp almadıklarını belirlemeye çalışan SHAPS testi, 0-14 arasında puanlama yapılan bir sisteme sahiptir. Testin uzman bir doktorla beraber yapılması büyük önem taşımaktadır. Bu sayede psikolojik rahatsızlığın tespiti de çok daha hızlı bir şekilde gerçekleşebilmektedir. 

Anhedoni Nasıl Tedavi Edilir?

Anhedoni Nasıl Tedavi Edilir

Anhedoni tedavisi uzun bir süreç gerektirmektedir. Ancak tedavinin mümkün olduğunu söyleyebiliriz.  Hayattan keyif almayı engelleyen, motivasyonu ve verimliliği düşüren bu rahatsızlığın tedavisi için uzman bir doktordan yardım almak şarttır. Uzman doktorun yardımıyla hastalığın bireyin işlevselliğini ne ölçüde etkilediği belirlenir ve tedavi planı buna göre uygulanır. 

İlaç tedavisi uygulanması önerilmişse kullanılan ilaçlar genellikle depresyon tedavisi için kullanılan ilaçlarla paraleldir. Anhedoni tedavisi için kullanılan bir yöntem olarak insan vücudundaki serotonin ve endorfin hormonlarını yeniden harekete geçirmek bulunur. Ayrıca asıl tedavi psikoterapi olmalı ve ilaçlar psikoterapiye yardımcı olarak alınmalıdır.

Anhedoni Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Anhedoni Ne Demek?

Anhedoni kelimesinin kökeni Yunancadan gelmektedir. Aν- (an-; yok) + ηδονη (hedone; zevk) olarak çevrilmektedir. Bu terim ilk kez 1896’da Fransız bir psikolog tarafından zevki deneyimleme becerisinin azalması olarak tanımlanmıştır. Aynı zamanda ödül veya ödül olabilecek durumlara karşı meydana gelen ilgi kaybı olarak da literatürde geçmektedir. 

Hayattan Zevk Alamamak Neyin Belirtisidir?

Hayattan zevk alamama durumunun en sık karşımıza çıktığı psikolojik rahatsızlık depresyondur. Depresyondan muzdarip hastalarda ise %70 oranında anhedoni semptomları görülmektedir. Anhedoni ise genel olarak keyif alma yetisinde azalma, keyif alamama durumu olarak tanımlanır. 

Depresyon, şizofreni gibi yaygın ruhsal bozukluklarda da anhedoniye sıklıkla rastlanmaktadır. Bu hastalık aynı zamanda majör depresyonun belirtileri arasında kabul edilmektedir. Ancak her hayattan zevk alamama durumu depresyona işaret değildir. Bunun için uzman görüşü şarttır. Zira hayattan eskisi gibi keyif alamama durumu geçici bir süreç de olabilir. Kesin bir tanı için mutlaka profesyonel bir yardım almanızda fayda vardır. 

Anhedoni Hastalığına Ne İyi Gelir?

Hastalığa iyi gelmesi için bazı önemli tavsiyeler verilebilir. Bu tavsiyeleri şu şekilde sıralayabiliriz: 

  • Kendi iç sesinizi dinleyin.
  • İlgi, beceri ve yeteneklerinizi keşfedin.
  • Sevdiğiniz insanları yakınınızda tutun.
  • Uzmanlara danışıp yardım alın.
  • Kendinizi iyi hissetmenizi sağlayan çeşitli aktiviteler deneyin.
  • Düzenli bir uyku programı oluşturun.
  • Yeni bir hobi deneyin.
  • Kişisel gelişim adına çeşitli adımlar atın.
  • Sağlıklı beslenin.
  • Gün içinde egzersiz yapın.
  • Sosyalleşme ve iletişim becerilerinizi geliştirin.
  • Bilinçli farkındalık çalışmaları yapın.
06.04.2023
Son Güncelleme: 08.02.2024

Çevrimiçi uzmanlarımız sizinle online terapiye hazır!

Hidayet Çalışkan
5.0 (40 Yorum)

Hidayet Çalışkan

Psikolog
Begüm Yılmaz
5.0 (2 Yorum)

Begüm Yılmaz

Klinik Psikolog
Duygu Ergün
5.0 (6 Yorum)

Duygu Ergün

Psikolog
Yeşim Tarım
5.0 (5 Yorum)

Yeşim Tarım

Psikolog
Sena Özbeyoğlu
5.0 (44 Yorum)

Sena Özbeyoğlu

Psikolog
Gülnihal Ak
5.0 (1 Yorum)

Gülnihal Ak

Klinik Psikolog
Zeynep İrem Bakır
5.0 (17 Yorum)

Zeynep İrem Bakır

Psikolog
Cihan İleri
4.7 (20 Yorum)

Cihan İleri

Psikolog
Ece Yurdakul
5.0 (9 Yorum)

Ece Yurdakul

Psikolog
Ayşenur Daldal
5.0 (3 Yorum)

Ayşenur Daldal

Psikolog
Zozan Baskın
5.0 (7 Yorum)

Zozan Baskın

Klinik Psikolog
Levent Dokuzer
5.0 (2 Yorum)

Levent Dokuzer

Psikolog
Merve Üçok
5.0 (51 Yorum)

Merve Üçok

Psikolog
İrem Gülşen Koçer
0.0 (0 Yorum)

İrem Gülşen Koçer

Psikolog
Berfin Şahin
4.3 (7 Yorum)

Berfin Şahin

Klinik Psikolog
Emre Uzun
5.0 (1 Yorum)

Emre Uzun

Psikolog
Selen Melay Yanıkan
5.0 (11 Yorum)

Selen Melay Yanıkan

Klinik Psikolog
Cansel Aktaş
5.0 (3 Yorum)

Cansel Aktaş

Psikolog
Gözde Yücelli
5.0 (1 Yorum)

Gözde Yücelli

Psikolog
Ahmed Taha Başer
5.0 (17 Yorum)

Ahmed Taha Başer

Psikolog

İlk seansına özel %15 indirim. Şimdi başla!

Önerilen Yazılar